«سيمای معصومين (ع) در انديشه‏امام خمينی (ره)»

امام روز ولادت فاطمه زهرا (س) را روز بزرگی می‏شمارد و او را زنی برابر با همه مردان می‏داند، زنی كه افتخار خاندان وحی است و چون خورشيدی بر تارك اسلام می‏درخشد. زنی كه انسان نمونه شمرده‏می‏شود و تمام هويت انسان در او جلوه‏گر است.

زنی كه افتخارخاندان وحی است و چون خورشيدی بر تارك اسلام می‏درخشد. امام ازاحترام بی‏حد رسول خدا(ص) به اين مولود شريف ياد می‏كند و آن رانشانه جايگاه ويژه زن در جامعه می‏داند كه اگر برتر از مردنباشد، كمتر نيست از نظر امام، حضرت فاطمه(س) عنصر تابناكی است كه زيربنای‏فضيلتهای انسانی و ارزشهای والای خليفه‏الله در جهان است. او ازمعجزه‏های تاريخ و افتخارهای عالم وجود است. امام معتقد است‏ تاويل «ليله مباركه‏» در آيه (انا انزلناه فی‏ليله القدر) حضرت فاطمه (س) است.

حضرت امام در باره منزلت امام علی(ع) می‏فرمايد: «ملائكه‏بالشان را زير پای اميرالمومنين(ع) پهن می‏كنند، چون مردی است‏كه به درداسلام می‏خورد; اسلام را بزرگ می‏كند; اسلام به واسطه اودر دنيا منتشر می‏شود و شهرت جهانی پيدا می‏كند; با زمامداری آن‏حضرت جامعه‏ای خوشنام و آزاد و پرحركت و پرفضيلت‏به وجودمی‏آيد. البته ملائكه برای حضرتش خضوع می‏كنند و همه برای اوخضوع و خشوع می‏كنند. حتی دشمن در برابر عظمتش تعظيم می‏كند

بنيانگذار جمهوری اسلامی، حضرت امير(ع) را معلم همه بشر و مردی‏كه معجزه بود و كسی نمی‏تواند مثل او باشد می‏داند. شخصيتی‏بی‏نظير كه امور متضاد را در خودش جمع كرده است; همراه با قوه‏بازو، اهل زهد است. جنگجو و در همان حال اهل عبادت است. شمشيرمی‏كشد و اشخاص منحرف را درو می‏كند، ولی با عاطفه است. روزهاروزه‏دار و شبها مشغول به عبادت است و شبی هزار ركعت نمازمی‏خواند. غذايش از نان و سركه يا حداكثر زيت و نمك است، ولی‏ در عين حال آن قدر قدرت بدنی دارد كه در خيبر را می‏كند وچندين ذراع دور می‏اندازد; كاری كه چهل نفر نمی‏توانستند بكنند.

«ايمان و تأثير آن بر مبادى رفتار»

دانش، فلسفه مبدا رفتار را «نفس انسان» مى داند كه از طريق قوا، كارهاى خود را انجام مى دهد در علم اخلاق، «صفات»، كه در اثر تكرار رفتارها به صورت ملكه درآمده، به عنوان مبدأ رفتارهاى اخلاقى معرفى شده است و در دانش روان شناسى نيز «انگيزش» به عنوان مبدأ رفتار بيان شده است.

ايمان تركيبى از شناخت و گرايش است و جايگاه آن نفس (قلب) انسان است، از اين طريق شوق و اراده انسان را جهت داده و در نتيجه، رفتارى متناسب با خود را بروز مى دهد، ايمان بينش ويژه اى از خالق و مخلوق و ارتباط انسان با موجودات عالم ارائه مى نمايد كه اين بينش و گرايش هاى درونى هر كدام زمينه ساز رفتارهاى انسان در ارتباط با خداوند و ارتباط انسان با خود و ديگران مى شوند.

 ايمان شناخت و معرفتى ويژه به همراه دارد و از اين طريق، بر نخستين مرحله بروز رفتار آگاهانه، يعنى شناخت نفسانى، تأثير مى گذارد، ايمان بر قواى محركه و عامله انسان تأثير مى گذارد و از اين طريق، قواى شوقيه و غضبيه، مدركه ظاهرى و باطنى انسان را بر اساس ولايت تشريعى و تكوينى كه دارد، هدايت مى كند.

تا جایى كه مى توان به صراحت گفت، چشم، لمس و خيال انسان نيز بر اساس اين ايمان و نگرش جهت گيرى مى كند، چشم انسان نظر نمى افكند، جز به آنچه ايمان هدايت و خيال انسان نمى رود، مگر به آنجا كه ايمان او مى پذيرد.

نفس انسان داراى سه سطح آگاهى، قدرت و محبت است و تمايلات گوناگون انسان از اين سه ناشى مى شود، اگر در طريق ادراك حقيقت و معرفت حقيقت، نفس به اين نتيجه رسيد كه حقيقت نفس چيزى جز حقيقت مادى بدن نيست، زندگى انسان در همين حيات دنيوى او خلاصه مى شود و پس از مرگِ انسان و متلاشى شدن

 جسم او، ديگر هيچ گونه زندگى و موجوديتى ندارد، مسلّماً در اين صورت غريزه حب بقا، جلوه خاص و نمود متناسب با اين معرفت دارد و اگر درباره انسان جهان به شناختى عميق تر رسيد و تشخيص او به اينجا منتهى شد كه اين زندگى دنيوى در واقع، مرحله گذار است و نسبت به زندگى واقعى و آخرتى وى جنبه قدّماتى دارد، در اين صورت، به اين زندگى تعلّق پيدا نمى كند بلكه توجه او بيشتر جلب مراحل بالاتر مى شود و به كارهایى كه براى آخرت و آينده اش فيدتر است، مى پردازد.

خداوند در بسیاری از آیات قرآن با بندگان خود با استفاده از لفظ «من» و «ما» سخن گفته است، یكی از شگفت‌انگیزترین آیات، آیه‌ای است كه خداوند در آن شش بار لفظ «من» را بكار برده است و این آیه در وصف رابطه خدا با بندگان و ضمانت كردن استجابت دعای ایشان است:
«و اذاسَئَلَكَ عِبادی عَنّی فَاِنّی قَریب اُجیبُ دَعوَةَ الدّاعِ اِذا دَعان فَلیستَجیبُوالی وَ لیؤمِنُوا بی لَعَلَّهُم یرشُدُون"

[ای پیامبر!] هر گاه بندگان من از تو در مورد من سؤال كردند [بگو] من بسیار نزدیكم، هر گاه كسی مرا بخواند، اجابت می‌كنم پس به ندای من پاسخ دهند و به من ایمان آورند تا راه راست یابند». (سوره بقره، آیه 186)

مفسّر بزرگ قرآن علامه طباطبایی (ره) این آیه را یكی از زیباترین و لطیف‌ترین آیات قرآن در زمینه دعا می‌داند.

اگر چه همه انسانها به هنگام بروز سختی و مشكلات به طور فطری خدا را می‌خوانند و از او كمك می‌جویند، لكن خداوند در برخی آیات قرآن كریم ضمن بیان دعای پیامبران و گروه‌های مختلف مردم، فرهنگ نیایش، آداب و شیوه گفتگوی با خود را به ما آموخته است.

پاره‌ای از دعاهای قرآن جنبه اعتراف دارد:

«ای پروردگار ما! اگر دچار فراموشی شده یا خطا كرده‌ایم ما را بازخواست مكن و آنچه ماطاقتش را نداریم بر ما تكلیف مكن» (سوره بقره، آیه 286) «…كه اگر تو به ما رحم نكنی و ما را نبخشی ما از زیانكاران خواهیم بود». (سوره اعراف، آیه 149)

حضرت فاطمه (س) تنها يك تفكر يا تصور يك حقيقت حيات بخش نيست، بلكه تجسمی عينی و زنده از بركت خداوند بر انسان است.

حضرت امام صادق (ع) فرمود: فاطمه نزد خدای تعالی 9 اسم دارد: فاطمه، صديقه، مباركه، طاهره، زكيه، راضيه، مرضيه، محدثه و زهرا.فاطمه: رسول خدا فرمود: «زيرا او و شيعيانش از آتش جهنم قطع شده اند. (فاطمه به معنای قطع شده و بريده است.) و نيز امام صادق (ع) فرمود: زيرا او از هر شر و بدی بريده شده است و نيز چون مردم از رسيدن به معرفت كامل او قطع شده اند.

صديقه: زيرا او هرگز در زندگی جز راست نگفت و هر آنچه پدر بزرگوارش فرمود، تصديق كرد. رسول خدا(ص) به اميرالمؤمنين(ع) فرمود: يا علی، من به فاطمه سفارش هايی كرده ام كه به تو بگويد. او هر چه گفت بپذير، زيرا او راستگوست، بسيار راستگو.

مباركه: بركت به معنای خير فراوان است و از فاطمه(س) نسل فراوانی به عالم اسلام هديه شده، لذا در بعضی از تفاسير آمده است كه در آيه «انا اعطيناك الكوثرآ» (ای رسول گرامی ما به تو خير كثير عطا كرديم) منظور، فاطمه (س) است.

طاهره: امام باقر(ع) فرمود «زيرا او از هر ناپاكی ظاهری و هرگونه ناپاكی دامن، مبراست و نيز طبق روايات متعدد، آيه تطهير (انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا) درباره حضرت فاطمه نازل شده است.» پس فاطمه طاهره(س) است زيرا هرگونه رجس و پليدی و ناپاكی از وجود مقدسش دور است.

زكيه: زكاة هم به معنای رشدونمو و هم به معنای طهارت است، بنابراين زكيه، هم يعنی از فاطمه نسل پرباری پا به عرصه وجود خواهد گذاشت و هم اينكه او وجودی است پاك و طاهر.

اهميت نماز از نظر آيات و روايات

 نماز، عمود خيمه دين است يعنی اگر دين را به منزله يك خيمه برپا شده‌ای بدانيم كه هم چادر دارد، هم طناب و هم حلقه و ميخی كه بزمين كوبيده‌اند و هم عمودی كه آن خيمه را بر پانگاه داشته است، نماز به منزله عمود اين خيمه برپا شده است، که در مطلب پیش‌رو به این مبحث اشاره شده است.

آیات 41 و 42 سوره مبارکه «احزاب» چنین نوشته است، خداوند در قرآن می فرمايد: «يا ايها الذين آمنوا اذكروا الله ذكرا كثيرا و سبحوه بكرة و اصيلا»: ای كسانی كه ايمان آورده ايد، خدا را بسيار ياد كنيد و صبح و شام او را نيايش كنيد.

درباره نماز وارد شده است « ان قبلت قبل ما سواها و ان ردت رد ما سواها » يعنی شرط قبولی و پذيرش ساير اعمال انسان، قبولی نماز است  به اين معنی كه اگر انسان كارهای خيری انجام دهد و نماز نخواند و يا نماز بخواند اما نماز نادرست و غير مقبولی كه رد بشود، ساير كارهای خير اوهم رد می شود.

حديث ديگر است كه «الصلوة قربان كل تقی » نماز مايه تقرب هر انسان پرهيزكار است، باز در حديث ديگر است كه شيطان هميشه از مؤمن ناراحت و گريزان است، مادامی كه مراقب و محافظ نمازش هست و امثال اينها كه ما در اخبار و احاديث زياد داريم و حتی از خود قرآن مجيد می‌توان اين مطلب را يعنی اهميت فوق العاده نماز را استنباط كرد.

نماز، جزء برنامه انبياء بوده است، حضرت عيسی (ع) در گهواره می گويد: خداوند مرا تا زنده هستم به نماز و زكات سفارش كرده است، امام حسين (ع)، حتی ظهر روز عاشورا در ميدان مبارزه و در برابر تيرهای دشمن هم نماز را رها نكرد.

حضرت ابراهيم (ع)، همسر وكودك خويش را در بيابان های داغ مكه، كه آن هنگام هيچ آب و گياهی نداشت، مسكن داد و گفت: خدايا، تا نماز به پا دارند.

پيشوايان معصوم ما، هنگام نماز، رنگ خود را می‌باختند و می‌فرمودند: وقت ادای امانت الهی وحضور در پيشگاه الهی است، گرچه بعضی نماز را به طمع بهشت يا ترس از عذاب جهنم می‌خوانند، اما اميرالمومنين (ع) نماز را نه برای تجارت يا سپری از آتش، بلكه بخاطر شايستگی خدا برای عبادت، انجام می دهد.

اسلام به پدران و مادران سفارش كرده كه اطفال خود را قبل از بلوغ، مثلا از سن هشت سالگی به هر نحو كه می‌توانند وادار به نماز كنند و گاهی هم به‌خاطر بی‌اعتنايی‌شان، از خود خشونت نشان دهند.  

قرآن، پس از دستور به نماز، می فرمايد:«اّن الحسنت يذهبن السيئات» نيكی‌ها، بدی‌ها را از بين می‌برد.

خداوند در سوره «نور» می‌فرمايد:«وَ اقيمُواالصَّلاةَ وَ اتواالزَّكاة وَ اَطيعُواالرَّسوُلَ لعَلكُمْ ترْحَمُونَ» و نماز را بر پا داريد و زكات بدهيد و رسول را اطاعت كنيد تا مشمول رحمت شويد، خداوند در اين آيه اولين شرط برای داخل شدن در رحمت را برپايی نماز برمی‌شمارد.

 در آيه 12 سوره «مائده» خداوند به همراهی خود با نمازگزاران اشاره می‌كند و می فرمايد:«وَ لقَدَ اَخذاللهُ ميثاقَ بَنی اِسْرائيلَ وَ بَعَثنا مِنهُمْ اثنیْ عَشَرَ نقيباً وَ قالَ اللهُ اِنّی مَعَكُمْ لَئِنْ اَقَمتمُ الصَّلاةَ» و خدا از بنی اسرائيل پيمان گرفت و از آنها دوازده رهبر و سرپرست برانگيختيم و خداوند گفت من با شما هستم اگر نماز را بر پا داريد، در اين آيه حمايت و همراهی خدا از بنی اسرائيل را مشروط به شروطی می كند كه اولين آنها بر پاداشتن نماز است، يعنی تا وقتی كه نماز را برپا دارند مشمول حمايت خداوند می‌شوند و ترك نماز، ترك هدايت خداوند را در پی دارد.